|
هزينه تامین سرمايه تهيه مواد صنعت (تمامی اقلامي كه با كار صنعت به محصول مبدل و يا در جريان تهيه محصول و بسته بندي آن مصرف مي شوند)، در اين دوران بسيار سنگين شده است. براي مثال، يك صنعت خودروسازي فرضي XYZ را در نظر بگيريد.
-
شرکت خودروسازی XYZ
-
· تولید خودرو در سال، یک میلیون (1000000) دستگاه
-
· هزینه خرید مواد هر خودرو، هشتاد میلیون (80000000) ریال
-
· هزینه خرید مواد یک میلیون خودرو در سال، هشتاد بیلیارد (80000000000000) ریال
-
شرکت XYZ این مبلغ پول را ندارد و مجبور است وام بگیرد. بهره دریافت این مبلغ وام، بخش اعظم هزینه تامین سرمایه تهیه مواد صنعت را رقم می زند. اگر بهره دریافت وام تهیه مواد صنعت را 25% در نظر بگیریم، هزینه تامین آن در چهار دوره متفاوت به شرح زیر است:
-
· حالت اول- هزینه دریافت وام یک ساله بیست بیلیارد (20000000000000) ریال
-
· حالت دوم- هزینه دریافت وام شش ماهه ده بیلیارد (10000000000000) ریال
-
· حالت سوم- هزینه دریافت وام سه ماهه پنج بیلیارد (5000000000000) ریال
-
· حالت چهارم- هزینه دریافت وام یک ماهه یک بیلیارد و ششصد و شصت و شش میلیارد (1666000000000) ریال
-
انواع ساختارهاي سازماني محدوده مواد صنعت، در كاهش هزينه تامین سرمايه تهيه مواد آن نقش بسيار موثري دارند. توجه داشته باشيد، مواد صنعت مانند جریان آب يك رودخانه است. اين مواد جاری صنعت در مسیر رودخانه معمولاً در چهار محل انباشته مي شوند و براي مدتي راكد مي مانند. اين محل های انباشت و رکود مواد صنعت به شرح زیر هستند:
-
· محل 1- حد فاصل بازار تدارك تا واحد انبار شركت XYZ كه در حوزه عمليات واحد خريد قرار دارد.
-
· محل 2- حد فاصل واحد انبار تا واحد برنامه ريزي و كنترل توليد كه در حوزه عمليات واحد انبار قرار دارد.
-
· محل 3- حد فاصل واحد برنامه ريزي و كنترل توليد تا واحد توزيع كه در حوزه عمليات واحد برنامه ريزي و كنترل توليد قرار دارد.
-
· محل 4- حد فاصل واحد توزيع تا بازار مشتري كه در حوزه عمليات واحد توزيع قرار دارد.
-
هر اندازه ميزان انباشت مواد صنعت فزون تر و زمان راكد ماندن آنها طولاني تر شود به همان ميزان هزينه تامین سرمايه تهيه مواد صنعت زيادتر مي گردد. تا كنون براي تهيه مواد صنعت چهار ساختار مشروحه زير بكار گرفته شده اند.
-
· واحد انبار مستقل
-
· واحد تدارکات مستقل
-
· واحد مواد مستقل
-
· واحد لجستیک مستقل
-
اين ساختارها بطور كلي در كاهش هزينه تامین سرمايه تهيه مواد صنعت، توانايي معيني به شرح زير دارند.
-
1- واحد انبار مستقل تابع مديريت ارشد صنعت، بيشتر در محدوده "حالت اول" عمل مي كند. در اين حالت ميزان انباشت براي مصرف يك سال و دوره راكد ماندن دوازده ماه است و حداكثر هزينه تامین سرمايه تهيه مواد صنعت به بار مي آيد. به همين علت هم اين ساختار در صنعت كمتر مورد استفاده قرار مي گيرد. ساختار واحد انبار مستقل تابع مديريت ارشد، بيشتر در صنايع و سازمان هاي خدماتي كه سرمايه مواد آنها ناچيز است و اغلب دولتي هستند استفاده مي شود.
-
2- واحد تداركات مركب از "واحدهاي انبار و خريد"، در صنعت بيشتر در محدوده "حالت دوم" عمل مي كند و ممكن است بتواند هزينه تامین سرمايه تهيه مواد صنعت را حداكثر تا نصف كاهش دهد. در اين حالت ميزان انباشت براي مصرف شش ماه و دوره راكد ماندن نيز شش ماه است. اين نوع ساختار در هر دو بخش دولتي و خصوصي استفاده مي شود.
-
3- واحد مواد اغلب بسته به نوع صنعت مركب از " سه محل " و بعضاً شامل "هر چهار محل" فوق است و بيشتر در محدوده "حالت سوم" عمل مي كند و امكان كاهش هزينه تامین سرمايه تهيه مواد صنعت حداكثر تا حدّ يك چهارم را دارد. در اين حالت ميزان انباشت براي مصرف سه ماه و دوره راكد ماندن نيز سه ماه است. اين ساختار بعد از جنگ جهاني دوم و بيشتر به خاطر كاستن از آثار نامطلوب بالا رفتن غير متعارف هزينه تامین سرمايه رواج يافت. اين ساختار بيشتر در صنايعي كه محدوده بازارشان در درون مرزهاي كشور است استفاده مي شود.
-
4- واحد لجستيك مركب از "هر چهار محل" فوق و بعضاً حتي در بر گيرنده فعاليت هايي در هر دو بازارهای "تدارك" و "مشتري" است و در صنايعي كه فعاليت هاي فراملي بلكه فراقاره اي دارند استفاده مي شود و اغلب در محدوده "حالت چهارم" عمل مي كند. در اين حالت ميزان انباشت براي مصرف يك ماه و دوره راكد ماندن نيز يك ماه شايد هم كم تر است. اين ساختار توانايي كاهش هزينه تامین سرمايه تهيه مواد صنعت حداكثر تا حدّ يك دوازدهم بلكه بيشتر را دارد. اين ساختار از آخرين دست آوردهاي علمي در زمينه هاي؛ مخابرات، رايانه، اينترنت، بازرگاني، مديريت، توليد، حمل و نقل و غيره حداكثر استفاده را به عمل مي آورد.
-
توجه داشته باشید، دست اندركاران صنعت به طور عام و همه كاركنان اين واحدها به طور خاص براي آن كه بتوانند به كمك ساختارهاي "مديريت تداركات"، "مديريت مواد" و "مديريت لجستيك" به هدف های مورد نظر نايل شوند نيازمند آموزش و آگاهي دقيق از اصول و مباني اين امور هستند. هم اینک در مراکز علمی بسیاری برای آشنا ساختن اداره كنندگان صنايع با حوزه عمليات اين نوع مديريت ها، "اصول مديريت مواد" و "مبانی مدیریت لجستیک" نیز آموزش داده می شوند. آشنایی با اين اصول و مبانی مي تواند به افزايش توانايي صنايع فعال درون مرزهاي كشور عزیز ما ایران براي ورود به تجارت هاي فراملي و فرا قاره ای كمك کند.
-
علاوه بر این، در اين دوران اغلب صنايع جوامع پيشرفته قراردادهاي خريد مواد خود را به صورت قرارداد خريد با قيمت متغير منعقد مي كنند و به اين وسيله انباشت و رکود بيش از نياز كوتاه مدت متاثر از تورم را پيش بيني و تحت كنترل در مي آورند. استفاده از قرارداد خريد با قيمت متغير نقش بسزايي در پيش گيري از انباشت و رکود مواد بيش از نياز كوتاه مدت يعني احتكار دارد و كل جامعه صنعتي را از ثمرات آن بهره مند مي كند. یک نمونه از این نوع قرارداد در زیر مجموعه ابزارهای مدیریتی نوین سایت برنامه کنکور ارائه شده است.
-
رمضان علي خسروپناه |
